Anseye a kreyòl pa sifi pou bon edikasyon an Ayiti, dapre Vant Bèf Info

Sa rechèch DeGraff ak Stump di

Atik la refere a yon travay lengwis Michel DeGraff ak Glenda S. Stump, ki parèt sou entènèt 1ye janvye 2026 nan jounal Language, Cambridge University Press pibliye. Dapre VBI, yo konsidere lang lokal yo, pedagoji modèn ak teknoloji kòm eleman ki nesesè, men ki pa sifi pou asire tout timoun aksè a bon edikasyon.

Atik la ajoute ke yon pwofesè ka mande elèv yo repete definisyon mo pou mo, kit se a kreyòl kit se nan yon lòt lang. Nan de ka yo, elèv yo ka memorize san yo pa wè relasyon ant konsèp yo. Pou sa, li mande pou yo gade kourikoulòm, fòmasyon pwofesè, materyèl pedagojik, fason yo evalye elèv yo ak kapasite lekòl la pou fè timoun yo aprann poukont yo.

Pale yon lang pa vle di metrize tout nivo li

Atik la fè diferans ant pale yon lang chak jou ak sèvi ak li nan yon kontèks akademik. Yon moun ka pale kreyòl depi tout piti epi toujou gen difikilte pou konprann yon tèks syantifik oswa pou distenge yon opinyon ak yon konklizyon ki chita sou prèv. Atik la presize sa pa vle di kreyòl la pa ka eksprime lide konplèks.

Pou montre sa, li bay twa fason pou eksprime menm lide a sou dezenfòmasyon. Nan lavi chak jou: "Gen moun k ap bay manti pou fè w kwè sa yo vle." Nan yon kontèks fòmèl: "Gen aktè ki itilize fo enfòmasyon pou enfliyanse opinyon piblik la." Nan yon analiz akademik: "Difizyon enfòmasyon ki twonpe moun kapab sèvi kòm yon estrateji enfliyans pou oryante pèsepsyon kolektif la ak desizyon yon popilasyon." Atik la di dènye fraz la pa pi bon nan tout sitiyasyon, paske moun nan dwe adapte langaj li ak piblik li ak objektif li. Dapre l, lekòl la dwe ede elèv yo li, ekri, entèprete, diskite ak bati rezonman nan lang sa a.

Egzanp lòt peyi yo

VBI site yon rapò 2017 Akademi Nasyonal Syans, Jeni ak Medsin Ozetazini sou timoun k ap aprann anglè. Chapit 7 la konpare pwogram ki anseye nan anglè sèlman ak pwogram bileng. Dapre sentèz rechèch yo, swa pa gen diferans nan kèk rezilta anglè yo mezire, swa elèv ki nan pwogram bileng yo fè pi byen. Kèk etid alontèm jwenn avantaj pou kèk apwòch bileng tou. Atik la konkli rezilta yo depann de plizyè kondisyon, kidonk yo pa ka jije yon sistèm edikasyon dapre lang ansèyman a sèlman.

Pou Singapore, atik la di politik bileng la mete anglè ansanm ak lang manman ki koresponn ak gwoup lengwistik ofisyèl yo. Li presize yon politik konsa pa pwouve l se pi bon modèl pou tout peyi.

Source : Vant Bèf Info